Егоров Ион Семенович-УһунДьуона аата-суола бар дьонугар киэҥник биллэрэ, кинини ытыктыыллара, тылын быһа гымматтара. Ол да иһин кини салайбыт “Хатыы” колхуоһа мэлдьи бастыҥнар ахсааннарыгар сылдьыбыта, ыар сэрии сылларыгар бу колхуоска хоргуйуу-быстыы тахсыбатаҕа. Дьэ, маныаха Егоров И.С.-Уһун Дьуона туохха да кэмнэммэт үтүөлээх, кини аатын күн баччаҕа дылы бар дьоно үрдүктүк тутар.

Егоров И.С.-Уһун Дьуона 1893 с. Мэҥэдьэк нэһилиэгэр дьадаҥы ыалга төрдүс оҕонон төрөөбүтэ. Төрөппүт дьоно Тигии Дьөгүөссэлээх ийэтин бииргэ төрөөбүт балтыгар Даарыйаҕа ииттэрэ биэрбиттэрэ. Кинилэр Улгуктакаан диэн, үчүгэй ходуһата суох да буоллар, кэҥэс соҕус алаас илин баһыгар сытар маарга дьиэ-уот тэринэн олорбуттара (билигин «Дьуона өттүгэ» дэнэр). 13-14 саастааҕар ииппит аҕата эмискэ ыалдьан өлбүтэ. Ыал кыһалҕата эдэр оҕо моонньугар сүктэриллибитэ.

Сэбиэскэй былаас буоларыгар Дьуона хайы-сахха 24 саастаах ыал аҕата, уҥуоҕа улаханын иһин «Уһун» диэн эбиилик ааттанан сылдьара. Холкуостары  тэрийиигэ,  сир  түҥэтигэр,  үлэһит  бааһынайдар  хардары-таары  көмөлөһөр  кэмитиэттэрин   көхтөөх  чилиэнэ  этэ.

1932 с.  Мэнэдьэк  нэһилиэгэр  «Мэнэдьэк»,  «Таала»,    «Хатыы»    диэн кыра-кыра  холкуостар  баар  буолбуттар. “Хатыы”   холкуос  тэриллиэҕиттэн  2  сыл  устата  4  бэрэссэдээтэлэ  уларыйбыт.  Бу  курдук   бутуллан олордохторуна  Уһун  Дьуонаны  таба  көрөн,  үлэлиэн   сөптөөх  эбит  диэн   уопсай  холкуостаахтар   мунньахтарыгар  1934 с.  саас  бэрэссэдээтэлинэн  талбыттара. Саҥа  талыллыбыт  бэрэссэдээтэл  20-тэн  тахса  ыал  холбоспут  холкуоһун  сүөһүтүн  биири  да  энчирэппэккэ  барытын   тыыннаах  иитии,  ону  ааһан  үчүгэй  туруктаах  буолалларын   ситиһии,  кырыс   сирдэри  туһаҕа  таһааран  бурдук   ыһыытын   курдук улахан  кэскиллээх  боппуруостары  тула  дьону  түмэ  тарпыта. Маны тэҥэ нэһилиэк Сэбиэтин кытары бөһүөлэктээһин курдук улахан үлэни сөпкө тэрийэн, Аҕа  дойду   сэриитэ  буолуон  аҕай  иннинэ,  бэрт   кылгас  кэм  иһигэр  бөһүөлэктээһини  олоххо   киллэрбиттэрэ.

Читайте также:  Винокуров Иннокентий Иннокентьевич

Сэрии иннигэр дойду  валютнай  пуондатын  хаҥатыыга  Алдан  бириискэлэрин  оруола  биллэр  улахан  суолтаны  ылбыта.  Көмүстээх  Алданы  аһынан -үөлүнэн  хааччыйыы  саха  норуотун  бүтүннүүтүн  дьыалата  буолбута.  Бүлүү  уокуругун  түгэх  нэһилиэктэригэр  тиийэ,  Алданы кытта сибээс олохтоммута. Холобур, Мэнэдьэктэн Алдаҥҥа диэри кэлэ-бара 220 көс сир былаһын тухары атынан сылдьыһар суол соломмута. Уһун Дьуона   улууска биллэр айанньыт этэ. Кини сыл ахсын кэриэтэ, холкуос бэдэрээтчиттэрин биригэдьииринэн ананан Алдаҥҥа барара. Түөртүү аты көлүйэн, 20-25 буут таһаҕаһы Ньурбаттан тиэйэрэ, ону таһынан биирдиилээн ыалтан эт-арыы илдьэн Алдан баһаарыгар атыылаан дьонун-сэргэтин абырыыра, нолуогу, сэрии саҕанааҕы сойуому, оборона пуондатыгар хомуллар арааһынай үгүс хомуурдары Дьуона аҕалбыт харчытынан төлүүллэрэ.

1940  сыллааҕы   бурдук   үүннэриитин,  бултааһын   түмүктэринэн  “Хатыы”   холкуос  1941 с.   Бүтүн  Сойуустааҕы   тыа  хаһаайыстыбатын   быыстапкатыгар   кыттар  быраабы  ылбыта. Ол эрээри бэс ыйын 22 күнүгэр фашистскай Германияны кытта сэрии саҕаланан,  Ион  Семенович  Москваҕа  тиийбэккэ  аараттан  төннүбүтэ.

Сэрии сылларыгар холкуос  бэрэссэдээтэлэ  Ион  Семенович  тэрийэр  дьоҕура,  салайар  талаана,  дьонугар-сэргэтигэр  сыһыана  муҥутуур  кэрдиискэ  тахсыбыта.    Кини  холкуостаахтарын  дьиэ  иһинээҕи  олохторун-дьаһахтарын  тобус-толору  билэр,  хонтуруоллаһар,  көмөлөһөр  үтүө,  амарах  санаалаах,  аһыныгас  дууһата  дьоҥҥо  күүс —  көмө  буолбута  саарбаҕа  суох.  Маннык  болҕомтолоох,  үлэни  таба тутан  аттарар,  бары  өттүнэн  көмөлөөх  салайааччылаах  буоланнар,  “Хатыы”  холкуос  дьоно-сэргэтэ  сэрии  аас-туор  олоҕор  улаханнык  оҕустарбакка  этэҥҥэ  олорбуттар эбит. Бу  холкуоска  биир да  киһи  хоргуйан  өлбөтөҕө,  кутуйах  хаһаастаан, тохтубут бурдук туорааҕын хомуйан  ким  да  тутуллубатаҕа,  мөрөйдөммөтөҕө,  хаайыыга  барбатаҕа.

Читайте также:  Анна Иннокентьевна Солдатова - Күүстээх Ааныска

Сэрии  ыар   сылларыгар  күүстээх  үлэни  тэрийиигэ  кыттыытын  иһин   холкуос  бэрэссэдээтэлэ  Егоров  И. С.  оройуон салалтатыттан  элбэх   махтал  суругу  ылбыта,  “Аҕа  дойдуну  көмүскүүр  Улуу  сэрии  1941-1945  сылларыгар  килбиэннээх  үлэтин  иһин”   мэтээлинэн  наҕараадаламмыта.

ССРС  Верховнай  Советын  Президиумун  27.06.47 с.  ыйааҕынан  И.С.Егоров  “Бочуот  Знага”  уордьанынан  наҕараадаламмыта. Бу кини үлэтин,  салайар талаанын, үлэҕэ дьоҕурун  билинии этэ.

И.С.Егоров – Уһун  Дьуона  1957   сыллаахха  кулун  тутар  5  күнүгэр   ыалдьан  өлбүтэ. Ион Семенович-Уһун Дьуона сырдык аата, үлэһит, хоһуун быһыыта үйэлэргэ өлбөөдүйбэккэ, бар дьонугар мэлдьи ааттана, махталынан ахтылла туруоҕа.

    Борисов Б.Б., Ньурба түмэлин дириэктэрин солбуйааччы