Кэргэнигэр суруга

1942 с. олунньу 24 күнэ.

Поля! Чэ, бардым, быраһаай.. Сарсыарда 4 чааска туран суруйдум. Мин «Быыкаалыыр» диэн кэпсээним эмиэ убайбар хаалла. Ону Заболоцкай Николай диэн киһи суруйан таһаарыа.
Суруйааччылар эбэтэр кинилэр тэрилтэлэрэ «Бойуот» уонна «Нуоралдьыма» туһунан туох эмэ суруйуутун харата, былаана хаалбыта буолуо, ону аҕал диэтэхтэринэ, туох баар суруйуутун хаалларыгар докумуоннары кытта холбуу ылбыттара диэн этиҥ.
«Тыйыстыырап» диэн драмам аны кэлэр кыһын тахсыаҕа.

Дьонугар суруктарыттан

1942 с. от ыйын 23 күнэ.

Мин сапернай ротаҕа икки ыйга үөрэнэ бардым. Олоххут туһунан кытаатан хойуутук суруйар буолуҥ, Суруккутугар биир-икки бөппүрүөскэ табахта ыытан иһиҥ. Табах уонна сурук ыллахпына, бииргэ олорорум курдук санаан, ахтылҕаным тахсыах этэ.

* * *

1942 с. кулун тутар 8 күнэ.

Доҕорум Поля, оҕолорум Людмила, Спартак, Эрлик, кыра кыыһым Полячка, дорооболоруҥ!
Мин эһиги ыыппыт телеграммаҕытын олунньу 26 күнүгэр сарсыарда бараары туран ылбытым. Санаам күүһүрбүтэ, этим-хааным чэбдигирэн эрдийбитим. Аара үчүгэйдик айаннаан, үөрэнэр сирбэр кулун тутар 5 күнүгэр кэллим. Кулун тутар 8 күнүгэр сарсыарда 10 чааска правительствоҕа уонна партияҕа бирисээгэ биэрдим. Кулун тутар 8 күнүттэн 12 чаастан үөрэхпит саҕаланна. Үөрэхпитин бүтэрдэхпитинэ кыра командирдар буолан тахсыахтаахпыт.
Хайа, эһиги төһө бэркэ олороҕут, доруобуйаҕыт хайдаҕый? Оҕолор үөрэххитигэр хайдаххытый? Кытаатан доруобай буолуҥ. Үөрэххитигэр үчүгэй буолуҥ, оччоҕо сэриигэ сылдьар аҕаҕытын, миигин, үөрдүөххүт, мин онтон күүһүрүөх-уоҕуруох тустаахпын. Туох сонунуистэргитин, билэргитин суруйар буолуҥ. Сэрии кэтэҕэр олорон, үлэни күүһүрдэргит биһиэхэ сүрдээх наада буолсу. Онон кытаатан колхозтар уонна да атын хаһаайыстыбаннай тэрилтэлэр үлэлэрин күүһүрдэллэригэр кыһамньыгытын уурар буолуҥ. Бары Мончуурун аймахтарыгар ыраах дойдуга сылдьар күтүөттэриттэн бокулуонна биэр. Кытаатан үлэни күүһүртүннэр. Бу сурук төһөҕө тиийэрэ буолла? Поля, хайа партияҕар киирдиҥ дуо? Хайаан да бу туһунан миэхэҕэ биллэр. Ивантан сурук ыллыҥ дуо. Мин суруйан хаалларбыт «Тыйыстыырап» диэн драмам хайа диэки баран эрэрин Ивантан ыйыт уонна миэхэҕэ суруй.
Людмила, Спартак, оҕолорум эрэ буолларгыт, үөрэххитин кытаатыҥ. Кыһыл армеец оҕолорун быһыытынан үөрэххитигэр бастыҥ буоларга кыһаныҥ. Миигин кэриэстиир, ытыктыыр буоллаххытына, үөрэхтээх дьон буолаҥҥыт мин ир суолбун ирдээриҥ, тоҥмут суолбун тордооруҥ. Хаан өстөөх фашистары үлтү сынньан, эргиллэн тиийэн көрсүөхпэр диэри быраһаайдарыҥ.
Чэ, быраһаайдарыҥ!

Читайте также:  Габышев Сергей Гаврильевич

Эһиги аҕаҕыт Д. Емельянов.

Бу суруктары кэргэнэ, Амма оройуонун олохтооҕо, Пелагея Матвеевна кэриэс гынан уура сылдьар.

Д. Д. Емельянов 1903 сыллаахха оччотооҕута Амма улууһугар Абаҕа нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Якутскайдааҕы советскай-партийнай оскуолаҕа үөрэнэ сылдьыбыта. Сэрии иннигэр Таатта, Амма, Кэбээйи оройуоннарыгар араас эппиэттээх дуоһунастарга үлэлээбитэ. 1938 сыллаахха олоҕо суох буруйдааһынынан репрессиялана сылдьыбыта. Дьон кэпсээнинэн улахан талааннаах сэһэнньит эбит. 1940 сылтан ыла, Якутскай куоракка олорон, айар үлэнэн дьарыктаммыта. 1942 сыллаахха армияҕа ыҥырыллан, 1944 сыллаахха кыргыһыы хонуутугар охтубута.

«САЛЛААТТАР СУРУКТАРА», 1970, Якутск, Д.Петров