Иванов Егор Егорович
Аҕабыт туһунан үтүө өйдөбүл

Биһиги аҕабыт Иванов Егор Егорович 1917 сыллаахха Чуукаар нэһилиэгэр Көтөрдөөх диэн сиргэ төрөөбүт, саамай кыра, оһоҕос түгэҕинээҕи оҕолоро эбит. Элбэх оҕоттон үс уол ордон киһи-хара буолбуттар.
Уонча саастааҕар церковнай-приходскай оскуола 1 ступенигэр үөрэнэ киирбит, үөрэҕи ылымтыа буолан 4-с ступени бүтэрбит. Төһө да кыра үөрэхтээх буоллар, суруксута бэрдин уонна нууччалыы үчүгэйдик билэринэн нэһилиэккэ суруксуттаабыт. Бэйэтэ сахаҕа уҥуохтаах, үскэл, бэйэтин үчүгэйдик кыанар-хотунар киһи буолан тахсыбыт.
Революцияны кытта сэргэ төрөөбүт буолан бары уларыйыыларын кытта тэҥҥэ хардыылаан улааппытын, сэбиэскэй былааска төрөөн киһи буолбутуттан астынар этэ. Кэлин статистик, булгахтер идэтигэр Дьокуускайга баран курстарга үөрэнэн, ити идэлэри толору баһылаан сулууспалаабатах аатын ылан араас сирдэргэ үлэлээбит. Үксүн Маалыкайга уонна Араҥастаахха бухгалтердаабыт.
Сэрии саҕаланарыгар 24 саастаах эдэр киһи хаста да Армияҕа бараары тылламмытын бронь биэрэн тохтотон испиттэр.
1944 сыллаахха дьэ ыҥырыллан барбыт уонна Забайкальскай фроҥҥа 513-с батальоҥҥа сулууспалаабыт. Армияҕа стрелок,писарь эбит. Кэнники Япония саллааттара билиэҥҥэ түбэспиттэрин харабыллаабыт этэ. Японияны Кыайыы иһин медаллаах. 1946 сыллаахха демобилизацияланан кэлбитэ уонна эмиэ суот-учуот үлэтигэр салҕыы үлэлээбитэ. 1950 сыллаахха Маарга МТС тэриллибитигэр тахсан бухгалтердаабыта. Онтон МТС тохтоон кини баҕатыгар УМСХ (училище механизации сельского хозяйства) тэриллибитигэр тахсан бухгалтердаабыта. Оччолорго сыллааҕы отчуоттарын Иркутскай куоратка баран туттараллар этэ. Бэрт түргэнник туттара охсон биһиэхэ оҕолоругар кэһии аҕаларын саныыбыт. Сороҕор Иркутскай ревизордара кэлэн «ревизия» диэн барааччылара. Пенсияҕа тахсыан аҕыйах сыл иннигэр «Марха» совхозка болуотунньуктаабыта. Маар улахан тутууларын барытын тутуспута. Болуотунньугун таһынан,тарбахха баттанар столяр этэ. Урут миэбэл суоҕар ыалларга элбэх остуолу, ыскаабы, орону, олоппоһу, этажерканы оҥортообута. Сааһыран баран (пенсияҕа тахсан баран)совхозка кадровай булчутунан сылдьыбыта. Бүлүү өрүс уҥуор үүтээн туттан онно баҕалана сытан бултуура. Күһүн муус тоҥорун саҕана тахсан, өрүһү үрдүнэн булт арааһын сүгэн-көтөҕөн киирэрэ. Саас өрүһү үрдүнэн тахсан баран ууннан киирэр этэ.
Ол саҕана кытаанах учуот этэ, онон биир да күндү түүлээҕи энчирэппэккэ туттарыахтааххын диэн буолара, бэйэн кэтэх наадаҕар туттарын бобуллар этэ. Аҕабыт хара тыаҕа таҕыстаҕына сорсуннаах сонордьут этэ, элбэх адьырҕа кыыллары да бултуура. Үүтээнигэр хаайтара тахсарыгар табаарыстарыттан илдьэ тахсар идэлээх этэ, ол курдук Габышев И.П., Осипов В.К., Васильев П.М., Моисеев Аким уо.д.а. тахсыһаллар этэ. Киирэн баран үүтээн ырааһын, аҕабыт онно иһитэ-хомуоһа элбэҕин, булуус оҥостубутун, килиэп астанар оһох оҥостубутун сөҕө-махтайа кэпсииллэрэ. Айылҕаттан ыраас-чэнчис киһи этэ. Айылҕаҕа сылдьарыгар сиэри-туому кытаанахтык тутуһара уонна оннугу атыттартан ирдиирэ.
Аҕабыт биһигини дьону убаастыырга, үлэни сөбүлүүргэ үөрэтэр-такайар этэ. Биһиэхэ түөрт төрөппүт оҕотугар, биир ииппит оҕотугар барыбытыгар үөрэхтээх дьон буолуҥ диирэ. Кэргэннэнэн ыал буолан оҕолонуҥ, дьиэтэ-уотта туттан, сүөһүнү-аһы тутуҥ диир этэ. Ону оҕолоро бары толордубут дии саныыбыт.
Аҕабыт тус олоҕор элбэх ыарахаттары көрсүбүтэ ол курдук хас да кэргэттэрэ өлбүттэрэ. Ону кини олоххо тардыһыылаах буолан уонна оҕолорун тулаайахсыппат туһугар саҥаттан кэргэн ылан биһигини киһи-хара буолбуппут. Билигин кини аатын икки сиэнэ,икки хос сиэннэрэ салҕыыллар.

Читайте также:  Васильева Марина Дмитриевна

Улахан кыыһа Маргарита Егоровна Гуляева