Биһиги аҕабыт

 

Биһиги аҕабыт Михайлов Иван Васильевич 1923 сыл Бөкчөҥөө нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Ийэбит Дмитриева Евдокия(Огдооччуйа) Кириковна 1923 сыл Чернышевскай нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Оҕо саастара, оччотооҕу оҕолор курдук, холкуоска илии араас үлэтигэр дьонтон хаалсыбакка, сирдэрбэккэ үлэлээн аастахтара. Ол сырыттахтарына сэрии саҕаламмыт. Аҕабыт 1943 сыл Аарымыйаҕа ыҥырыллан, Забайкальскай фронт састаабыгар киирэн, 629ст. 210сд. Японияны утары сэриигэ барар.
1950 сыл дойдутугар эргиллэн кэлэн, 1951 сыл ийэбитин Дмитриева Евдокия Кириковнаны көрсөн, ыал буоланнар 7 оҕону төрөтөн улаатыннартаабыттар. Аҕабыт Иван Васильевич, элбэх саҥата суох, көрсүө-сэмэй киһи этэ. Кини хаһан да сэриигэ сылдьыбытын ыһа-тоҕо кэпсээччитэ суох. «Туох үчүгэйдээҕи баран…» диэччи. 1946 сыл тохсунньу 15 күнүгэр КНР куоратыгар Чон-Чунҥа хаһаарыма иннигэр түспүт хаартыскатын Мандарова Мария Алексеевнаҕа, таптыыр кыыһыгар ыытпытын олунньу 26 күнүгэр туппут эбит. Кыыс сылаабай, ыарыһах буолан, уола кэлэригэр тиийээхтээбэтэх. Кэлин бу суругун кыыс быраата Кузьмин Николай Алексеевич биһиэхэ биэртэ.
Кэннэки да аҕабыт бэтэрээммин диэн өттөммөт этэ. Оччолорго бары табаар диписиит буолан, маҕаһыынҥа халын уочарат буолара. Онно сэрии бэтэрээнэ быһа ылара. Биһиги аҕабыт хаһан да, бэтэрээммин диэн быһа ылбат этэ. Ийэбит эттэҕинэ наар » Ээ, абааһыны баран» диэн кэбиһэр этэ. Үйэлээх сааһыгар сылгыһытынан, кадровай булчутунан үлэлээбитэ. Дьиэтигэр сылдьар ыалдьыт, хонор хоноһо курдук кэлэн барара. Ол кэлэн, отун-маһын барытын бэлэмнээн барара. Сайынын отко атынан от оҕустарара. Аҕабыт ыһыгын иһитин ыытарын кэтэһэн да биэрэрбит. Хаһан да кураанах буолбат этэ. Мэлдьи сир астаах буолааччы (дьэдьэн, сугун, ыт тиҥилэҕэ уо.д.а.). Оҕолорбор диэн ыытаахтыыр буоллаҕа.
Аны, сайын ахсын луук бөҕөтүн хомуйан, ыраастаан (биһиги үлэбитин чэпчэтээри буоллаҕа), өлүү-өлүү баайан куулга ыгыччы симэн ыытар буолара. Биэнсийэҕэ тахсан да баран, Оргуул арыытыгар сытан, эдэр сылгыһыттарга сүбэ-ама буолан көмөлөһөрө. Кыһынын түүлээхтээн туттарара. Кэлин, ыарытыйдар даҕаны, кырдьаҕастар звеноларыгар отко сылдьыһара. Ийэбит Дмитриева Евдокия Кириковна үйэтин тухары доярка ыарахан үлэтигэр үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Аҕабыт, Ийэбит пятилетка былааннарын аһара толороннор, элбэх грамоталарынан, сыаналаах бириистэринэн наҕараадаламмыттара. Верховнай сэбиэт уурааҕынан Үлэ ветеранын мэдээлин туппуттара.
Төрөппүттэрбит биһигини үлэни таптыырга, дьону убаастыырга, бэйэ-бэйэҕэ көмөлөһөргө үөрэппиттэрэ. Кыра эрдэхпититтэн фермаҕа ийэбитигэр көмөлөһөрбүт, өссө арыычча улаатан баран, ийэбитин солбуйар этибит. Аҕабыт убайдарбытын, биирдэ эмит бултууругар, оттууругар тэҥҥэ илдьэ сылдьар этэ. Ийэлээх аҕабыт мөҕө, таһыйа сылдьыбыттарын өйдөөбөппүт. Иккиэн үөрэхтэрэ суох этэ, ол гынан, биһигини дьиҥнээх айылҕа үөрэҕинэн үөрэппиттэр, ииппиттэр эбит. Ийэбит Дмитриева Евдокия Кириковна — тыыл, үлэ бэтэрээнэ. Аҕабыт Михайлов Иван Васильевич — үлэ бэтэрээнэ, Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа, бэтэрээнэ. » Аҕа дойду сэриитин ll степеннээх» уордьанынан, » Германияны кыайыы иһин» мэдээлинэн, кэлин элбэх Үбүлүөйнэй мэдээллэринэн наҕараадаламмыта.

Читайте также:  НИКОЛАЙ КИРИЛЛОВИЧ ИВАНОВ

Төрөппүттэрбит чэпчэкитэ суох олорон ааспыт олохторо, хорсун быһыылара, тулуурдара оҕолоругар, сиэннэригэр, хос сиэннэригэр үйэ тухары үтүө холобур буолар. Билигин биһиги оҕолоро, сиэннэрэ аҕабыт Аҕа дойду сэриитигэр сылдьан, Ийэ дойдутун көмүскээн, Ийэбит ыарахан үлэҕэ тыылга үлэлээн, бу эйэлээх олоҕу аҕалсыбыттарынан киэн туттабыт!

 

Оҕолорун ааттарыттан ахтыы суруйдум кыыстара Парникова Надежда Ивановна.
Бүлүү к. 2020 сыл