Олунньу 29 күнүгэр, Ньурба Чаппандатыгар, Степан Алексеев аатынан орто оскуолаҕа «Модун күүс» бырайыак стендатын аһыллыыта буолла. Аһыллыыга улуус уонна нэһилиэк баһылыктара, оскуола директора, проект автордара «Айар кут» түмсүү салайааччыта Егор Иванов уонна «Мин историям» көҥүл түмсүүттэн Виктор Борисов сырыттылар уонна тыл эттилэр. Стендаҕа баар кюар кодунан проект сайтыгар киириллэр.

Норуот күүһэ – Модун күүс

НЬУРБАҔА «КЫАЙЫЫ ОҺУОКАЙА” БУОЛАН ААСТА

Төһөннөн Аҕа дойду сэриитэ ыраатар да Кыайыы быһаарынньыга киэҥ далааһыннанара олох ирдэбилэ. Биһиги аҕа сүһүөх дьон Кыайыы туһугар биэрбит сыраларын хайаан да историябытыгар сырдата туруохтаахпыт, ол биһиги кинилэр иннилэригэр ытык иэспит буолар. Онно анаан республикабытыгар олус элбэх араас тэрээһиннэр ыытыллаллар, олор сорохторо хомойуох иһин киэҥник сырдатыллыбакка хаалаллар. Бу информация үйэтигэр Саха сирин олохтоохторо ордук тыа сиригэр, бары да күүстээх интернеппыт саҥа киирэн эрэр буолан интернет эйгэ эгэлгэтин билиҥҥээҥҥэ диэри толору баһылыы иликпит диэтэххэ сыыһа буолбата буолуо. Ол да буоллар судургу өттүн бары ватсабынан, инстаграмынан, электроннай почтаннан, ютубунан потребитель быһыытынан добуочча үчүгэйдик туттабыт, ол өттүн баһылаатыбыт.  Онон син сонуннары билэбит, ааҕабыт, ватсапка ырытыһабыт. Ыччат туһунан этэр буоллахха бу саҥа форматтаах сүһүөх дьон ааҕарынааҕар ордук көрөн информация ыларын ордорор, онто клиповай толкуйдааһын диэн ааттанар. Информация бу дьоҥҥо тупсаҕай ис хоһоонноох, кэрэхсэбиллээх ойуулаах гына бэриллиэхтээх. Оччоҕо биирдэ онно интириэс үөскүүр.

Бырайыак автордара

Дьэ, ол сыалтан, ааспыт сыл бүтэһигэр, ити үөһээ этиллибит общественниктар уонна историческай билим кандидата, общественнай деятель Саргылана Егоровна Никитина  «Модун күүс» бырайыагы айбыттара Москваҕа, Президент фондун грантовай күрэҕэр биһирэнэн, сэтинньи 1 күнүттэн үлэтин саҕалаабыта.

Модун күүс

Бу бастатан туран «Модун күүс» диэн ааттаах сайт, манна республикаҕа буола турар Кыайыы 75 сылыгар аналлаах тэрээһиннэр сырдатыллаллар уонна Саха сирин дьоно сэриигэ кыттыыларын туоһуларын араастаан үйэтитиллэр.

Норуот күүһэ – Модун күүс

Ол курдук бастатан туран ол саллааттар суруктара. Кистэл буолбатах, киһи барыта дьонноруттан тиксибит малын дьоһуннук харайбат, онтон сылтаан элбэх эргэ мал-сурук сүтэр-симэлийэр, ол быыһыгар саллааттар суруктара эмиэ. Кумааҕы үйэтэ суох, саһарар, харандааһынан суруллубута сүтэр, ол иһин саллааттар суруктарын үйэтитэр сыалтан сайтка «Саллаат эйгэтэ» диэн рубрика үлэлиир. Манна саллааттар фронтан суруктара сканерданан, саллаат аатын-суолун, хаартыската баар буоллаҕына хаартыскатын кытта тахсаллар.

Норуот күүһэ – Модун күүс

Бырайыак салалтата улаханнык махтанар Сунтаар, Ньурба, Үөһээ Бүлүү, Бүлүү, Өлүөхүмэ түмэллэригэр, кинилэртэн бэриллибит холбоон биэс сүүсчэкэ саллаат суруга бу рубрикаҕа уонна бу ыам ыйыгар «Мин историям» Музейнай комплекска буолуохтаах «Кыайыы 75» мультимедийнай выставкаҕа тахсыахтара. Бу рубрикаҕа анаан саллааттар суруктарын хомуура ыам ыйынан бүтэн хаалбат, бу элбэх сыллаах үлэ, ким дьонун суруктарын үйэтитиэн баҕарар сайт почтатыгар сканердаан ыытыҥ, онно саллаат кылгас биографиятын сыһыарыҥ, хаартыската баар буоллаҕына эмиэ тиксэриҥ. Таһаарыахпыт.

Бырайыак салалта улаханнык махтанар Култуура утумун араҥаччылыыр Департамены. Бу тэрилтэ биэрбит матырыйаалынан «Норуот өйдөбүлэ» рубрика тыыннаах.

Норуот күүһэ – Модун күүс

Манна сэриигэ аналлаах араас Саха сирин монуменнара уонна памятниктара сырдатыллаллар. Биһиги улаханнык махтанабыт Дьокуускайдааҕы «Россия Мин историям» Историческай парк тэрилтэни бырайыагы араас өттүттэн өйүүрүн иһин. Ол курдук бырайыак салалтатын дьоно тэрийсиитинэн манна икки улахан республиканскай тэрээһин ыытылынна, бастакыта күһүн ыытыллыбыта «Кыайыы вальса» диэн, иккиһэ олунньу ортотугар буолбута «Айхал эйиэхэ төрөөбүт дойдубут» диэн хоровой коллективтар күрэхтэрэ. Бу күрэхтэр сайтка сырдатыллыбыттара, олус тэрээһиннээхтик ыытыллыбыттара Историческай парк дьиэтигэр. «Кыайыы вальса» диэн тэрээһин норуот былыргыттан паараннан үҥкүүлүүр үҥкүүлэрин дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэрии-үөрэтии буолар.

Норуот күүһэ – Модун күүс

Онтон хоровой ырыа патриотическай тыыҥҥа иитии биир күүстээх көрүҥэ буоларын ким да мөккүспэт.

Республиканский фестиваль-конкурс патриотической песни «Слава тебе, Родина наша!» («Айхал эйиэхэ, төрөөбут дойдубут!»)

Сэрии тематикатыгар аналлаах олус үчүгэй ырыалардаахпыт, олортон уон ырыаны бырайыак биир автора Егор Иванов үҥкүү театрын оркестрын көмөтүнэн оркестровкалаппытын түмүгэр ити ырыалар бары этиллибит күрэххэ 700-чэкэ киһилээх холбоһук хорунан, биллиилээх республикабыт ырыаһыттарын доҕуһуолунан толоруллан дьон биһирэбилин ылбыттара. Билиҥҥитэ киһи баҕардаҕына ол ырыалар оркестровкаларын, тылларын, холобурдарын сайтан, «Медиа» рубрикаттан көрөн-талан бэйэтин тэрээһинигэр хачайдаан ылан туттуон сөп.

Норуот күүһэ – Модун күүсБу соторутааҕыта сайтка саҥа рубрика арылынна, аата «Норуот күүһэ» диэн.

Норуот күүһэ – Модун күүс

Бу рубрикаҕа Саха сирин устун, куораттарга, улуустарга, нэһилиэктэргэ, тэрилтэлэргэ Кыайыы 75 сылыгар аналлаах тэрээһиннэр сырдатыллаллар. Ким баҕарар бэйэтин матырыйаалын сайт почтатыгар ыытара көҥүл, ону биһиги көрөн, редакциялаан сайтка таһаарабыт. Сэриигэ норуот бүтүннүүтэ салалта үлэтинэн-көмөтүнэн күүһүн түмэн өстөөҕү кыайдаҕа. Ол иһин рубрика итинник ааттаах.

«Кыайыы атыла» Норуот күүһэ – Модун күүс рубрика Сэбиэскэй армия 1944-1945 сыллардааҕы сэриитин билиһиннэрэр сыаллаах. Совинформбюро тиэкистэригэр Саха сирин дьонун туһунан информацияны эбэн ыччат ааҕан иһитиннэрбитин камераҕа устан, монтажтаан ити рубрикаҕа угуллар. Биһиги, кыайбыт дойду кыайыы атылын туһунан кэпсиирбит, кэпсэтэрбит, үөрэрбит-көтөрбүт саамай сөптөөх. Ол патриотическай санаабытын көтөҕөр, дойдубут ити кэрчик историятынан киэн туттууну үөскэтэр.

Кыайыыны фроҥҥа эрэ буолбакка тыылга эмиэ уһансыбыттара. Аны тыыл сүтүгэ фроннааҕар төһө эмэ элбэх, оттон историята сиһилии үөрэтиллибэккэ турар диэтэххэ сыыһа буолбата буолуо. Кистэл буолбатах, оччотооҕу сэрии бастакы сылларынааҕы салалта буруйунан хоргуйуу тахсыбыта. Манна Илья Егорович Винокуровы Совнарком бэрэссэдээтэлинэн олордубатахтара буоллар сүтүк өссө элбиирэ хааллаҕа. Норуот күүһэ – Модун күүсОттон миэстэлэригэр, оройуоннарга, үгүс колхуос бэрэссэдээтэллэрэ дьоннорун хоргуппакка, аччыгый сүтүктээх эбэтэр сүтүгэ суох сэрии ыар сылларын туораппыттара. Кинилэр ааттара үйэтийэллэрин наадаттыттан бырайыак салалтата республикабыт олохтоохторуттан матырыйаал күүтэр. Оннук колхуос бэрэссэдээтэллэрэ сир аайы бааллара, биһиги кинилэр ааттарын, дьылҕаларын киэҥник сырдатан кэпсиэх тустаахпыт.

Дьэ ити курдук общественность күүһүн түмтэҕинэ онто модун күүскэ кубулуйан тугу баҕарар оҥоруон сөп. Онон Саха сирин олохтоохторун бүттүүн турунан маннык улахан норуот өйдөбүлэ үйэтийэрин туһугар үлэлиир бырайыагы матырыйаалынан уонна атын да көмөннөн кыттыһан үлэлииргитигэр ыҥырабыт.

Виктор Борисов — Алтан Түһүнэй