Кинилэр кыайыыны уһансыбыттара

 

Быйыл улуу Кыайыы 75 сыллаах үбүлүөйүн көрсө  тыылга бэйэлэрин кылааттарын киллэрсибит күндү төрөппүттэрим туһунан билиһиннэриэхпин баҕарабын.

Аҕам Рожин Алексей Михайлович 1917 сыллаахха Уус Алдан улууһун Дүпсүн нэһилиэгэр холхуостаах дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Оҕо эрдэҕиттэн хара үлэни, тыа сирин кыһалҕалаах олоҕун этинэн-хаанынан билэн улааппыт киһи буолар. Мэҥэ-Хаҥалас Төҥүлүтүгэр техникумҥа үөрэнэн бухгалтер идэтин ылбыта. Бастаан Дупсээҕэ холхуоска суоччутунан үлэлээбитэ.  Аҕабыт бастыҥ комсомол, кэлин коммунист буолбута, онон  ханна  анаан ыыталлар да онно үлэлиир, инники күөҥҥэ сылдьара. Тустаах үлэтигэр сүрдээх эппиэттээх, бэриниилээх үлэһит быһыытынан биллэрэ. Ол үлэлии сырыттаҕына математикаҕа дьоҕурдааҕын билэннэр ыаллыы олорор Найахы нэһилиэгэр оскуолаҕа математика учууталынан анаан ыыталлар. Саҥа үлэлээн  истэҕинэ Аҕа дойду сэриитэ саҕаланар. 1941 сыл күһүнүгэр  учууталынан улэлии сырыттаҕына армияҕа  бэбиэскэ кэлэр. Анал врачевнай хамыыһыйа быһаарыытынан, доруобуйатын туругунан  тыылга үлэҕэ ананар. Донбасска таас чох хостооһунугар ыыталлар. Күүстээх хара үлэҕэ, аас-туор олоххо, кыайыы туһугар диэн күүскэ үлэлииллэрэ. Кэлин хайдах сылдьыбытын ыйыттахха олох кэпсээбэт этэ, туох учугэйин истээри гынаҕыт диирэ. Ол гынан баран тылын тамаҕыттан иһиттэххэ балачча ыарахан кэмҥэ олох уустук кэрчигин ааспыта сабаҕаланара.  1946 сыллаахха төннөн кэлэн холхуоһугар салгыы бухгалтерынан үлэлиир.  Ол сылдьан ийэбин Румянцева Мария Федотовнаны көрсөр. Ийэбит Дүпсүн нэһилиэгин Бээди учаастагар Алексеевтар диэн элбэх оҕолоох ыалга 1930 сыллаахха  төрөөбүтэ.  Ийэбитин оҕото суох аймахтарыгар Румянцев Сөдүөт (Куутук) иитиэххэ биэрбиттэр. Сэрии кэмигэр ийэбит улахан дьону кытта тэҥҥэ бары үлэҕэ  сылдьыбыт. Ол кэм ыар, сут сылларын дьарамай санныгар сүкпүт, тулуурдаахтык  аһарбыт оҕоттон биирдэстэрэ буолар. Кыайыы туһугар харыстаммакка, сыралаһан бэйэлэрин кыахтарынан үлэлииллэрэ. Аҕалаах ийэбит 1949 сыллаахха сүрэхтэринэн сөбүлэһэн ыал буолан 9 оҕону төрөтөллөр, улаатыннараллар. Кинилэр оҕону иитиигэ уопуттарын туһунан  «Норуот педагогикатыгар тирэҕирэн» Үөһээ Бүлүү улууһун 2008 сыллааҕы Чиряевскай  ааҕыылара кинигэҕэ «Олох дьолун түстээбит-мин төрөппүттэрим» дакылаат  2013 сыллаахха бэчээттэнэн тахсыбыт кинигэтигэр ааҕыаххытын сөп. (автор суруйуутугар).

Читайте также:  Площадь Победы. Усть-Алданский улус (район), с. Чаранг, Хоринский 1-й наслег

1965 сыллаахха аҕабын Уус Алдан оройуонун «Найахы»  отделениеҕа кылаабынай бухгалтерынан анаан ыыталлар. Манна пенсияҕа тахсыар диэри үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Рожиннар оҕолоро бары үөрэхтээх, үлэһит дьон буолан, Сахабыт сирин араас улуустарынан,  Найахынан   ыал буолан түөлбэлээн олороллор. Күн бүгүн 8 оҕолоро, отучча сиэннэрэ, биир оччо хос сиэннэрэ кинилэр олохторун салгыыллар.

Улуу Кыайыы 75 сыллаах үбүлүөйдээх сылынан  төрөппүттэрбит дьоллоох, эйэлээх олоҕу түстээн хаалларбыттарын кэнчээри ыччаппытыгар  кэпсиир, кинилэринэн киэн туттарбытын, таптыырбытын, махтанарбыт биллэрэр —  биһиги ытык иэспит буолар.

 

Орто кыыстара Чукрова (Рожина) Галина Алексеевна- СР Үөрэҕириитин туйгуна, СР Учууталлар учууталлара, Үөһээ Бүлүү Дүллүкү нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо. Уус Алдан улууһун Найахы нэһилиэгин социально-экономическай сайдыытыгар кылаатын иһин бэлиэ хаһаайката, СР «Эйгэ» ООО «Народное признание» бэлиэ хаһаайката.

Кулун тутар 29 кунэ 2020 сыл Найахы нэһилиэгэ Уус Алдан улууһа